уторак, 10. јануар 2012.

EKOSISTEM KAO JEDINSTVO BIOTOPA I BIOCENOZE

Životna zajednica u prirodi mora zauzimati neki prostor u kome članovi te zajednice zadovoljavaju svoje potrebe: kreću se, uzimaju hranu, dišu, nalaze zaklon i zaštitu itd. Taj prostor se naziva biotop i njega naseljavaju pripadnici odgovarajuće biocenoze. Oni uspostavljaju vrlo složene međusobne odnose i istovremeno se, određenim odnosima, povezuju sa okolinom u kojoj žive. Na taj način biocenoza i biotop zajedno čine ekološki sistem višeg reda - ekosistem

Jedinstvo ekosistema počiva na interakcijama živih bića i nežive okoline: zemljišta, vode, vazduha, temperature, vlažnosti. Ekosistemi su vrlo složeni i dinamični sistemi. Svaka promena u sastavnim delovima ekosistema odražava se na sistem u celini. U svakom ekosistemu razlikuju se tri tipa odnosa između njegovih sastavnih delova:

  akcije koje predstavljaju uticaje biotopa [nežive prirode] na živa bića koja ga naseljavaju;
  reakcije - uticaji živih bića na biotop;živa bića se prilagođavaju na promene uslova u biotopu i istovremeno menjaju tu sredinu
  koakcije - uzajamni uticaji između samih organizama; njima pripadaju svi odnosi ishrane u biocenozi i čitav niz konkurentskih odnosa [za prostor, za hranu idr.]. 

Biocenoza i biotop predstavljaju zajedno ekološki sistem u kome energija protiče, a materija kruži između obe komponente sistema i unutar svake od njih. Proizvođači uzimaju neorganske materije iz biotopa i od njih sintetišu organske materije. Na račun tih materija žive potrošači. Ra z lagači razlažu uginule organizme ili njihove delove do neorganskih elemenata pa proizvođači mogu ponovo da ih koriste. Tokom ovog kruženja materije, energija protiče kroz ekosistem. Ona prelazi iz jednog oblika u drugi, koristi se za obavljanje životnih procesa i na svakom trofičkom nivou deo energije se oslobađa i lagano, u vidu toplote, napušta sistem. Zato se u ekosistem neprestano moraju unositi nove količine energije.

Organska produktivnost 
ekosistema predstavlja ukupnu količinu obrazovane organske materije koju svi organizmi, na različitim trofičkim nivoima, proizvode u određenom vremenskom periodu na jedinicu površine ili zapremine. Nju čine:
  primarna produktivnost - ukupna količina organske materije koju stvore proizvođači; najveću primarnu produkciju imaju tropske kišne šume, vlažne livade i plitka jezera, a najmanju imaju pustinje i otvorene morske pučine, gde ima malo mineralnih elemenata;
  sekundarna produktivnost - ukupna količina organske materije koju stvaraju potrošači ili razlagači.
Grupisanje ekosistema - biomi Različiti ekosistemi u jednoj klimatskoj zoni grupišu se u veće celine - biome [velike zajednice]. U biomu je veći broj ekosistema povezan složenijim odnosima akcije, reakcije, koakcije i lancima ishrane. U njima se kruženje materije i proticanje energije odvija u velikim razmerama. Biomi se grupišu u tri osnovne oblasti života:  oblast mora i okeana  oblast kopnenih voda [stajaće i tekuće] 
  suvozemna oblast života u kojoj su osnovni tipovi bioma:
       tropske vlažne šume [džungle] - najveće bogatstvo i raznovrsnost živog sveta; na ekvatoru
       listopadne šume umerenih oblasti - smenjivanje leta i zime 
       tajge [severne četinarske šume] - severni delovi Evrope, Azije i Amerike
       tundre - najsevernija oblast vegetacije; niske temperature i siromašno zemljište pa je i živi svet siromašan
       stepe - prosnate travnate zajednice bez šumskog drveća; stepe su u Sev. Aziji i Rusiji; savane su u centralnoj Africi, a prerije u Sev. Americi
       pustinje - male količine padavina, visoke prosečne temperature i velika kolebanja temperature; slaba zastupljenost živog sveta
       zelene šume i šikare - u primorskim područjima raznih kontinenata; dugo sušno leto i blage zime sa dosta padavina; osiromašenjem šuma, pod uticajem čoveka, nastaju šibljaci poznati kao makija [Sredozemlje] i čaparal [Kalifornija]

Нема коментара:

Постави коментар